Meer dan de helft van de Nederlandse werknemers gebruikt kunstmatige intelligentie op het werk zonder dat hun werkgever hiervan op de hoogte is. Dat blijkt uit het AI & Digital Marketing Trends 2026-rapport van Beeckestijn Business School. Het fenomeen heeft inmiddels een eigen naam gekregen: shadow AI.
Stille revolutie op de werkvloer
Terwijl directies en IT-afdelingen nog bezig zijn met het opstellen van AI-beleid, zijn hun medewerkers al volop aan het experimenteren. Tools als ChatGPT, Gemini en Copilot worden dagelijks ingezet voor taken als het schrijven van e-mails, het samenvatten van documenten en het analyseren van gegevens. Het probleem: dit gebeurt grotendeels buiten het zicht van management.
“We noemen dit shadow AI”, zegt Bart Meerdink, Managing Partner bij Beeckestijn Business School en auteur van het rapport. “Medewerkers experimenteren volop, maar buiten het zicht van IT en management. Dit brengt risico’s met zich mee, maar ook enorme kansen als je het goed kanaliseert.”
Bedrijfsdata in publieke AI-tools
De cijfers zijn opvallend. Bijna de helft van de werknemers deelt bedrijfsgegevens met publieke AI-tools zoals ChatGPT. Denk aan klantgegevens, interne documenten, financiele overzichten en strategische plannen. Twee derde van de gebruikers controleert de output niet eens op juistheid.
Voor bedrijven levert dit serieuze risico’s op. Vertrouwelijke informatie kan via deze tools in trainingsdata van AI-modellen terechtkomen. Daarnaast kunnen fouten in niet-gecontroleerde AI-output leiden tot verkeerde beslissingen.
72 procent gebruikt niet-goedgekeurde tools
Uit aanvullend onderzoek onder Nederlandse techprofessionals blijkt dat maar liefst 72 procent niet-goedgekeurde AI-toepassingen gebruikt op het werk. Het gaat dan om publieke versies van generatieve AI-platforms, zonder zakelijke licentie of beveiligingsmaatregelen.
Toch is een verbod niet de oplossing, waarschuwen experts. Bedrijven die AI-gebruik proberen te verbieden, zien juist meer shadow AI ontstaan. De medewerkers gaan gewoon door, maar dan nog meer onder de radar.
Wat kunnen bedrijven wel doen?
De beste aanpak volgens het rapport is een combinatie van drie stappen:
- Centraal AI-platform aanbieden - Kies als organisatie voor een zakelijke AI-oplossing met duidelijke beveiligingsrichtlijnen. Denk aan een enterprise-versie van ChatGPT of Microsoft Copilot met goede databescherming.
- AI-beleid opstellen - Maak duidelijk welke gegevens wel en niet in AI-tools mogen. Stel richtlijnen op voor het controleren van AI-output en communiceer deze actief naar alle medewerkers.
- Investeren in AI-vaardigheden - Volgens het rapport vindt 97 procent van de managers dat werknemers nieuwe AI-vaardigheden nodig hebben om relevant te blijven. Bied trainingen en workshops aan zodat medewerkers AI verantwoord en effectief kunnen inzetten.
AI als carriereskill in 2026
De urgentie is hoog. Volgens het rapport is de vraag naar AI-vaardigheden in vacatures twintig keer zo groot als vijf jaar geleden. Bovendien zal 44 procent van alle vereiste vaardigheden binnen vijf jaar veranderen. Voor werknemers betekent dit dat AI-kennis geen leuke extra meer is, maar een noodzakelijke carriereskill.
Steven van Rijswijk, CEO van ING, benadrukt wel dat technologie niet het vertrekpunt moet zijn: “Begin met het probleem. Overweeg pas daarna de technologie, niet andersom.” Een nuance die belangrijk is nu de hype rond AI steeds groter wordt.
Nederland loopt voorop
Ondanks de uitdagingen rond shadow AI staat Nederland er internationaal goed voor. Maar liefst 95 procent van de Nederlandse organisaties heeft inmiddels een AI-programma draaien. Daarmee loopt ons land voorop in Europa. De uitdaging zit nu vooral in het professionaliseren van wat er al informeel gebeurt.
Voor ondernemers en managers is de boodschap helder: negeer shadow AI niet, maar omarm het. Wie nu investeert in goed AI-beleid en training van medewerkers, bouwt aan een organisatie die klaar is voor de toekomst. Wie het negeert, loopt niet alleen beveiligingsrisico’s maar mist ook de productiviteitswinst die AI kan bieden.